Gelir ve Harcama

Araç Finansmanı Seçenekleri

Araç almak tek bir karar değil. Aslında üst üste binen üç karar: hangi aracı, hangi parayla, ne kadar süreyle.

Peşin ödeme, taşıt kredisi ve uzun dönem kiralama farklı maliyet yapıları taşır. Aynı arabayı üç farklı yoldan alan üç kişi, üç farklı toplam ödeme yapar. Aşağıdaki adımlar bu farkı görünür kılmak için.

Adım adım karşılaştırma

  1. Toplam bütçeyi değil, aylık nakit akışını yaz.

    Elindeki birikim ne kadar? Aylık ne kadar ödeme kalıcı olarak sürdürülebilir? Bu iki sayı olmadan hiçbir teklif değerlendirilemez. Gelir ve gider tablonu düzenli tutuyorsan bu adım beş dakika sürer.

  2. Üç seçeneği aynı süre üzerinden hizala.

    Kredi 36 ay, kiralama 24 ay ise karşılaştırma bozulur. Hepsini örneğin 36 aya çekip, o sürenin sonundaki durumu yaz: elinde araç var mı, kaç para eder, borç kaldı mı?

  3. Peşin ödemenin gizli maliyetini hesapla.

    Peşin ödeme "faizsiz" değildir. O para bir yerde durabilirdi. Vadeli hesap, tahvil ya da fon getirisinden vazgeçiyorsun. Buna fırsat maliyeti denir. Yatırım araçlarının beklenen getirilerini kıyasladığın tablo burada işine yarar.

    Basit kural: Kredi maliyeti, güvenli getirinin altındaysa peşin ödemek matematiksel olarak zayıflar.

  4. Kredide aylık taksite değil toplam geri ödemeye bak.

    Taksit süre uzatılarak her zaman düşürülebilir. Karşılaştırılacak sayı toplam geri ödeme ve efektif yıllık maliyettir. Dosya masrafı, hayat sigortası şartı, rehin ve tescil giderlerini de topla.

    Sor: Erken kapatmada nasıl bir indirim uygulanıyor? Peşinat oranı arttıkça faiz değişiyor mu?

  5. Kiralamada pakete neyin dahil olduğunu satır satır çıkar.

    Uzun dönem kiralama sadece kullanım hakkı satar. Bakım, sigorta, lastik, vergi çoğu pakette içindedir. Bu kalemleri kendi cebinden ödemediğin için aylık tutar yüksek görünür ama karşılaştırma yanlış olur. Kredi senaryosuna da bu masrafları eklemelisin.

    Dikkat edilecek maddeler: yıllık kilometre limiti, limit aşım ücreti, hasar bedeli, sözleşmeyi erken bitirme cezası.

  6. Değer kaybını tabloya koy.

    Araç bir tüketim malıdır, konut değil. Sahiplik seçeneklerinde (peşin ve kredi) değer kaybını sen yüklenirsin. Kiralamada kiralayan şirket yüklenir; bunun bedelini de aylık fiyata koymuştur. Bu yüzden kısa süreli ve sık araç değiştiren kullanım kiralamaya, uzun süreli kullanım sahipliğe yakındır.

  7. Sigorta ve bakımı ayrı bir satıra yaz.

    Kasko, trafik sigortası, periyodik bakım, lastik ve muayene yıllık toplamı ciddi bir kalemdir. Sigorta türlerinin kapsamını incelerken kasko muafiyetlerine, cam ve mini hasar haklarına bak. Aynı araç için iki farklı poliçe arasında ciddi fark çıkabilir.

  8. Yakıt ve kullanım profilini ekle.

    Yıllık kilometre, şehir içi–şehir dışı dağılımı ve yakıt türü toplam maliyeti değiştirir. Elektrikli düşünüyorsan evde şarj maliyetini de hesaba kat; elektrik tarifesi seçimi burada doğrudan araç bütçesine girer.

  9. Vergi tarafını kontrol et.

    Aracı şahsi mi, işletme adına mı alacaksın? Ticari kullanımda gider ve amortisman kuralları farklıdır; kiralamada kira bedelinin gider yazılması söz konusu olabilir. Kendi durumunda ne uygulanacağını mali müşavirine sor, tahminle ilerleme.

  10. Tek sayfalık karar tablosu kur ve imzayı sonra at.

    Aşağıdaki iskeleti kendi rakamlarınla doldur. Boş kalan kutu varsa karar verme.

Karar tablosu iskeleti

Kalem Peşin Taşıt kredisi Uzun dönem kiralama
Başlangıç ödemesi Tam bedel Peşinat + masraflar Depozito / ilk kira
Aylık sabit ödeme Yok Taksit Kira bedeli
Faiz / finansman yükü Fırsat maliyeti Faiz + masraf Fiyata gömülü
Sigorta ve bakım Sende Sende Genelde dahil
Değer kaybı riski Sende Sende Şirkette
Süre sonunda elde kalan Araç Araç (borç kapanınca) Hiçbir şey
Esneklik Yüksek (sat, devret) Orta (rehin var) Düşük (ceza maddeleri)

Sık yapılan hatalar