Emeklilik planı açmak kolay. Zor olan, içindeki fonu doğru seçmek. Çünkü asıl farkı yaratan şey, katkı payı kadar o katkının nerede birikeceğidir.
Aşağıda, bir emeklilik fonu karşılaştırması yaparken izlenebilecek pratik bir sıra var. Elinizde plan teklifleri varsa yanınıza açın, adım adım işaretleyin.
Vadenizi yazın. Emekliliğe kaç yıl kaldığını netleştirin. 25 yıl ile 5 yıl arasındaki fark, tüm kararı değiştirir. Uzun vadede dalgalanma tolere edilebilir; kısa vadede sermayeyi korumak öne geçer.
Risk profilinizi test edin. Şirketler risk anketi uygular. Ama kendinize şu soruyu da sorun: Hesabınız bir yıl içinde belirgin şekilde eridiğinde ne yaparsınız? Eğer cevabınız “fonu hemen değiştiririm” ise, kağıt üstündeki agresif profil sizin gerçek profiliniz değil.
Fon türlerini ayırın. İsimler karışık gelebilir, ama ana kategoriler sınırlıdır:
Getiriyi tek başına okumayın. Bir yıllık tabloda en üstteki fon, üç yıllık tabloda ortada olabilir. Aynı kategorideki fonları kendi aralarında ve en az 3 ayrı dönemde (1, 3, 5 yıl) kıyaslayın. Farklı kategorileri yan yana koymak elma-armut karşılaştırmasıdır.
Karşılaştırma ölçütünü kontrol edin. Her fonun bir eşik değeri vardır. Fon o eşiği aşabiliyor mu, yoksa piyasa yükselirken yükselip düşerken daha çok mu düşüyor? Sürekli eşiğin altında kalan bir fon, kategori şampiyonu olsa bile yönetim kalitesi sorgulanmalı.
Kesintileri toplayın. Fon yönetim gideri günlük olarak hesaplanır ve getiriden düşülür. Buna plan bazlı yönetim gideri kesintisi eklenebilir. Küçük görünen oran farkı, 20 yıllık birikimde ciddi tutara dönüşür. Teklifleri alırken toplam yıllık maliyeti tek bir yüzde olarak sorun.
Devlet katkısını denklemin içinde tutun. Katkı payına eklenen devlet katkısı, kendi başına bir getiri kalemidir. Bu nedenle düzenli ödeme yapmak, fon seçimini optimize etmeye çalışmaktan bazen daha değerlidir. Ödemeyi aksatan bir plan, en iyi fonla bile geride kalır.
Dağılım yapın, tek fona sıkışmayın. Sistem birden fazla fona yüzdelik dağıtmaya izin verir. Örnek bir yaklaşım:
| Profil | Hisse ağırlıklı | Borçlanma / para piyasası | Altın veya karma |
|---|---|---|---|
| Uzun vade, yüksek tolerans | %60–70 | %15–25 | %10–20 |
| Orta vade, dengeli | %35–45 | %40–50 | %10–15 |
| Emekliliğe yakın | %10–20 | %65–80 | %5–10 |
Bunlar şablon, reçete değil. Kendi gelir istikrarınıza göre esnetin.
Fon değişikliği ve plan aktarım haklarınızı öğrenin. Yıl içinde belirli sayıda fon dağılımı değişikliği yapma hakkınız vardır. Ayrıca belirli bir süre sonra planı başka şirkete aktarabilirsiniz. Bu haklar, ilk seçimin ömür boyu bağlayıcı olmadığını gösterir.
Takvime bir kontrol notu yazın. Yılda bir kez dağılımınızı gözden geçirin. Hisse tarafı çok şiştiyse hedef orana geri çekin. Emekliliğe yaklaştıkça riski kademeli azaltın.