Elektrik faturasında iki temel seçim var: tek zamanlı (tarifeli) ya da çok zamanlı (saatli) tarife. İkisi arasındaki fark, elektriği ne kadar kullandığın değil, hangi saatte kullandığın. Aynı tüketim, aynı evde, farklı tarifede farklı fatura üretir. Aşağıdaki adımlar, tarifeli saatli elektrik karşılaştırma işini tahminle değil kendi sayaç verinle yapmanı sağlar.
Tek zamanlı tarife: Günün her saatinde aynı birim fiyat uygulanır. Sade, tahmini kolay.
Çok zamanlı (saatli) tarife: Gün üç dilime ayrılır ve her dilimin birim fiyatı farklıdır. Türkiye'de yerleşik dilimler şöyle:
| Dilim | Saat aralığı | Birim fiyat eğilimi |
|---|---|---|
| Gündüz | 06:00 – 17:00 | Orta |
| Puant (akşam) | 17:00 – 22:00 | En yüksek |
| Gece | 22:00 – 06:00 | En düşük |
Yani saatli tarife, tüketimini geceye kaydırabilenleri ödüllendirir; akşam yoğunlaşan hanelerde ise cezaya dönüşür.
Çok zamanlı ölçüm yapabilen elektronik sayaca ihtiyacın var. Mekanik ya da tek yönlü ölçüm yapan bir sayaç varsa önce değişim gerekir. Dağıtım şirketinin çağrı merkezini ara, sayaç tipini ve değişim maliyetinin sana mı yansıtıldığını sor.
Faturaların üzerindeki tüketim miktarını bir tabloya yaz. Mevsimsel fark önemli: klima yazı, ısıtıcı kışı şişirir. Tek ayın verisiyle karar verirsen yanılırsın.
Burada tahmin yapacaksın ama sistemli yap. Bir hafta boyunca not tut:
Sonuçta kaba bir yüzde çıkar: örneğin %40 gündüz, %35 puant, %25 gece.
Tedarikçinin yayınladığı güncel tarife tablosunu kullan. Tek zamanlı fiyatı ve üç dilimin ayrı fiyatlarını yaz. Fiyatlar dönemsel olarak güncellendiği için eski bir tablodan hesap yapma.
Aylık ortalama tüketimini kullan.
Aradaki farkı 12 ile çarp. Yıllık kazanç birkaç yüz lirayı geçmiyorsa geçiş zahmetine değmeyebilir.
Saatli tarifenin faydası, yükü geceye kaydırma kapasitene bağlı. Makinelerinde gecikmeli başlatma var mı? Gece çalışan makinenin gürültüsü komşuyu rahatsız eder mi? Su ısıtıcını gece çalıştırıp gündüz sıcak su kullanabiliyor musun? Cevaplar "hayır" ise yüzdeler kâğıt üzerinde kalır.
Tarife değişikliği başvuruyla yapılır. Değişiklik hangi okuma döneminde geçerli olacak, tekrar tek zamanlıya dönmek istersen bekleme süresi var mı, bir ücret çıkıyor mu? Bunları başvuru öncesinde yazılı olarak teyit et.
Geçtikten sonra iki fatura bekle ve gerçek dilim dağılımını fatura üzerinden gör. Tahminin ne kadar sapmış? Gerekirse alışkanlığını ayarla ya da geri dön.